Inhoud van deze prijsgids:
TNO-test waterontharders: alles van A tot Z (inclusief testtabel)
Veel huishoudens in Nederland krijgen te maken met kalkaanslag in apparaten, leidingen en sanitair. Waterontharders worden vaak naar voren geschoven als dé oplossing voor dit probleem, maar er bestaan veel verschillende systemen en er heerst onduidelijkheid over de effectiviteit en mogelijke nadelen. Consumenten worden bovendien geconfronteerd met tegenstrijdige informatie: fabrikanten claimen vaak dat hun systeem het beste werkt, terwijl sceptici wijzen op kosten, zoutverbruik of mogelijke schade aan leidingen.
Een onafhankelijke beoordeling is daarom van groot belang. Het TNO-onderzoek naar waterontharders biedt inzicht in de daadwerkelijke effecten van een ionenwisselaar op zowel de waterkwaliteit als de conditie van koperen leidingen. De centrale probleemstelling luidt: in hoeverre draagt een ionenwisselaar-waterontharder bij aan het voorkomen van kalkproblemen zonder negatieve gevolgen voor leidingen en waterkwaliteit?
Wat heeft TNO precies getest?
Hieronder vind je een compleet, no-nonsense artikel over wat TNO daadwerkelijk getest heeft rond waterontharders, wat daaruit bleek, wat het niet betekent (spoiler: er bestaat geen officiële TNO-ranglijst van merken), én wat je hier als consument aan hebt. Inclusief een overzichtelijke tabel met de meetresultaten.
- Onderwerp: de invloed van een ionenwisselaar-waterontharder (zout/hars) op corrosie van koperen leidingen.
- Opstelling: twee identieke secties met nieuwe koperen buizen: één vóór en één ná de ontharder. Het water stroomde in cycli en TNO mat onder meer corrosiesnelheid, hardheid, pH, geleiding en deed visuele/microscopische inspecties.
- Merk in opstelling: AquaCell (opdrachtgever was Aquacombi). Het is dus geen merkvergelijking, maar een effectstudie van een ionenwisselaar in het algemeen — gemeten op een concrete installatie.
Belangrijk: dit is een TNO-labstudie naar het effect vóór/na een zout/hars-ontharder. TNO heeft hiermee niet alle waterontharder-types of alle merken onderling vergeleken.
De kernbevindingen (kort)
Uit de metingen bleek dat de corrosiesnelheid van koper daalde achter de ontharder in vergelijking met onbehandeld water. Vooral in de laatste maanden van de test was het verschil duidelijk zichtbaar. Dit betekent dat onthard water niet agressiever is voor leidingen, zoals soms wordt beweerd.
- Kopercorrosie daalt achter de ionenwisselaar t.o.v. onbehandeld leidingwater. Het verschil wordt groter naarmate de laatste meetperiode (maand 11–12).
- Hardheid gaat naar 0–0,5 °dH na de ontharder, zoals je van een ionenwisselaar mag verwachten. pH en geleidbaarheid bleven binnen normale bandbreedtes.
- Visueel/microscopisch: na de ontharder werd een dunnere, egaal roodbbruine passieve laag gezien; geen ernstige aantastingen.
- De Reclame Code Commissie erkende later expliciet (m.b.t. ionenwisselaars) dat onthard water niet corrosief is — onder meer gebaseerd op dit TNO-onderzoek.
TNO-testresultaten in één oogopslag
1) Corrosie uit gewichtsafname (0–12 maanden)
| Expositie | Corrosiesnelheid vóór ontharder | Corrosiesnelheid ná ontharder | Verschil |
|---|---|---|---|
| 0–10 mnd | 1,58 µm/jaar | 1,54 µm/jaar | −0,04 (≈ −2,5%) |
| 10–11 mnd | 1,93 µm/jaar | 1,43 µm/jaar | −0,50 (≈ −25,9%) |
| 11–12 mnd | 3,39 µm/jaar | 1,80 µm/jaar | −1,59 (≈ −46,9%) |
Bron: TNO-rapport TNO 2012 R10424, Tabel 1.
2) Corrosie uit polarisatieweerstand (LPR-metingen)
| Maand | Vóór (µm/jaar) | Ná (µm/jaar) |
|---|---|---|
| 10 | 2,46 | 1,03 |
| 11 | 0,53 | 0,43 |
| 12 | 1,21 | 0,79 |
Let op: LPR geeft momentopnames en had grotere spreiding; de trend blijft lager ná de ontharder. Bron: Tabel 2.
3) Waterkwaliteit vóór/na de ontharder (selectie)
| Meetmoment | Totale hardheid °dH (vóór → ná) | pH (vóór → ná) | Geleiding µS/cm (vóór → ná) |
|---|---|---|---|
| Start | 10,4 → 0,5 | 7,94 → 8,18 | 585 → 599 |
| 10 mnd | 9,9 → 0 | 8,17 → 8,25 | 582 → 572 |
| 11 mnd | 9,2 → 0 | 7,97 → 8,08 | 595 → 582 |
| 12 mnd | 8,9 → 0 | 8,10 → 8,15 | 646 → 582 |
Bron: Tabel 3.
Wat betekent dit voor jou?
Als consument kun je erop vertrouwen dat een ionenwisselaar-waterontharder doet wat hij belooft: hardheid verwijderen tot praktisch nul. Het water wordt hierdoor niet agressiever voor leidingen, maar kan juist een gunstig effect hebben. Dat is belangrijk voor wie twijfelt of onthard water misschien schadelijk zou zijn.
- Ionenwisselaar (zout/hars): TNO laat zien dat zo’n ontharder hardheid effectief naar (bijna) 0 °dH brengt en dat dit geen extra kopercorrosie veroorzaakt; in deze metingen juist minder.
- Geen TNO-ranglijst: er is geen officiële TNO “beste waterontharder” of algemene merkentest. Pas op met marketing die dat suggereert; het TNO-rapport was een effectstudie met één installatie.
- Magnetische/elektronische “ontkalkers”: die verwijderen geen calcium/magnesium; bewijs voor duurzame anti-kalkwerking is inconsistent en vaak niet overtuigend in consumentenprogramma’s en vakpers. (Context, buiten de TNO-studie.)
- Nederlandse context: veel drinkwaterbedrijven ontharden al (deels). Je winst thuis hangt af van je bronhardheid, gebruik en comfortverwachting. Radar
Veelgestelde vragen over de TNO-test
Heeft TNO bewezen dat elk merk met zout “beter” is dan de rest?
Nee. TNO vergeleek niet tussen merken; het onderzoek toont het mechanisme/ effect vóór vs. ná een ionenwisselaar in een gecontroleerde opstelling.
Is onthard water schadelijk voor koperen leidingen?
Niet volgens dit onderzoek; TNO vond juist lagere corrosiesnelheden achter de ontharder. Ook de Reclame Code Commissie nam over dat water onthard met een ionenwisselaar niet corrosief is.
Wat was de waterhardheid ná de ontharder?
Tussen 0 en 0,5 °dH, dus feitelijk kalkvrij.
Veranderde de pH of geleidbaarheid dramatisch?
Nee, die bleven binnen normale marges. (pH ca. 8; geleiding rond 570–600 µS/cm.)
Hoe kies je nu een waterontharder?
Kies eerst het juiste type: een ionenwisselaar met zout is de enige methode die daadwerkelijk calcium en magnesium uit het water verwijdert. Dit is ook het type dat in het TNO-onderzoek getest werd.
Let daarnaast op capaciteit en zoutverbruik. Afhankelijk van jouw waterverbruik kan een kleiner of groter model nodig zijn. Het doel is om continu zacht water te leveren zonder onnodig veel spoelingen.
Denk ook aan praktische zaken zoals ruimte, aansluiting, afvoer en onderhoud. Een bypass en een goede garantie zijn belangrijk om problemen te voorkomen. Wees tenslotte kritisch op marketingclaims en vraag altijd naar meetbare resultaten.
- Type: wil je zeker kalkvrij? Kies een ionenwisselaar (zout/hars); dat is het type uit de TNO-studie en het enige dat aantoonbaar hardheid verwijdert.
- Capaciteit & zoutverbruik: stem af op je verbruik (m³/jaar) en gewenste resthardheid (meestal 0–1 °dH).
- Aansluiting & bypass: check inbouwruimte, afvoer, stroom, en of er een bypass en vorstbeveiliging mogelijk is.
- Certificering & service: kijk naar betrouwbare certificaten (bijv. materialen in contact met drinkwater) en onderhoud/garantie.
- Realistische claims: wantrouw absolute claims (“zonder enig onderhoud”, “medisch effect”, “TNO verklaart ons beste merk”); vraag om meetbare hardheidstesten.
Bronnen
- TNO-rapport (2012, Aquacombi/AquaCell): Bepaling corrosiesnelheid van koperen leidingen voor en na de AquaCell waterontharder (TNO 2012 R10424). Inclusief tabellen met corrosie, waterkwaliteit en microscopie.
- Reclame Code Commissie (2014): uitspraak die o.a. verwijst naar TNO 2012: water onthard met een ionenwisselaar is niet corrosief. Stichting Reclame Code
- Achtergrond NL-context & alternatieven: consumentenprogramma’s over (on)werkzaamheid van magnetische apparaten en reeds (deels) onthard drinkwater in NL. BNNVARA
